Hilketa baten saiakera Aizarnan

Aizarnan gertatutakoa dugu  jarraian kontatuko dudan pasarte trakets hau. Aspaldiko kontua  da, 1900 urtekoa, beraz 100 urte baino gehiago igaro dira  bortizkeri hau gertatu zenetik hona.

1900/ 03/31 datako Diario de Burgos egunkariak ematen du gertaera honen berri, beraz ondo egiaztatutakoa eta sinesgarria izango da.

Burgosko egunkariak argitaratu zuen albistea eta Galtzaundi  bertsolari Tolosarrak lau bertso jarri  ere bai “El Correo de Gipuzkoa” 1900-IV-I   aldizkarian gertaera honi buruz. Beraz, ekintza bortitz hau  sonatua izan zenaren itxura hartzen diot, aldizkarietako eduki   hauek irakurri ondoren.

Nik neuk ez neukan ekintza honen berririk egia esan, lagun bertsozale batek bideratu dizkit xehetasunak, berak bai bazekien nire Aizarnako pasarteak jasotzeko zaletasunaren berri. Beraz esker mila eman behar  nirekin izan duen detaile zoragarri honengatik.

Badirudi Aizarnako erretore On Jose Gil Agirre eta Esteban Avelino eskolako maisuaren artean tirabira batzuk egon zirela, zergatik zehazki ez dakigu, honetaz ez baitu  ezer esaten albisteak. Badirudi barne-tentsio handiko tirabira izango zutela elkarren artean, egun batean bere onetik irten eta Avelino maisua   erretorea hiltzen saiatu baitzen.

Erretorea, jaunartze  txikia egin behar zuten haurrei dotrina erakusten  ari omen zen elizako sakristian. Maisua bertara  hurbildu  zen, eta erretoreak ze behar zuen galdetu zioenean,  pistola atera eta tiro egin  omen zion aurrez aurre zegoela.

Tiroak ez zuen zauritu, kale egin omen zuen maisuak. Apaizak berari heldu eta lurrera bota omen  zuen. Haurren garrasiak entzun eta bertara hurbildu  ziren sakristaua eta herritar batzuk,  tartean zinegotzil bat ere gerturatu omen zen. Menderatu zutenean  eskuak lotu eta kartzelako bidean jarri omen zuten  maisua.

Irudi bat etortzen zait burura, maisua eskolatik edo etxetik irten eta gorroto aurpegiarekin plaza zeharkatzen, bost tiroko pistola bala eta guzti  kargatuta zuela. Aizarnan gertatu zela sinesteak ere lanak ditu.

Gertaera honen arrazoien berri nola ez dakigun, kabalak  egin behar  eta baliteke oso urruti ez ibiltzea. Egunkariak dioenez maisu honek aurrekariak ere ba omen zituen, Malagako herri batean egon zenean, pankarta batekin kaleak zeharkatuz ibilitakoa omen zen eta pankarta honek  “caritas” publikoa aldarrikatzen omen zuen.

Caritas erakundea erlijio mugimenduak sortu zuen, eta horri lotuta ikusi dugu beti; baliteke maisuak  erakunde honek  zuen lotura  hautsi eta publikoa  izatea aldarrikatzea.

Baita ere  haurren heziketan eredu ezberdinak egotea,   maisu honen  aurrekariak ikusita ez baitu  ematen erlijiotasun handirik zuenik. Bat erretorea  eta bestea maisua  baina ezin baztertu gona kontuak tartean izatea ere. Hau ere ez litzake  baztertzekoa izango.

Dena den gehiago jakin ezean kabalak egin behar eta horixe da nik egin dudana lerro hauetan. Gehiago ere egin litezke  gertaera honi buruz, baina eleberriaren itxura hartzerako amaitu egingo dut. Egin dudana da, gertaera honen testuinguruari begiratu eta  arrazoi posibleak  aurkitzen saiatu.   Bakoitzak ere albistea irakurri ondoren egin ditzala bere kabalak.

Behean argitaratzen ditut Galtzaundiren lau bertso gehi  albistea ekartzen duen egunkariko orria.

Jon Egiguren




https://danbolin.eus/wp-content/uploads/2024/05/azokad_Mesa-de-trabajo-1-scaled.jpg